8.04.2006    Autor: Krzysztof Konopacki    Komentarzy: 3    Strona 1/5

Autobus JELCZ

W powojennej Polsce brakowało autobusów, a nie wszędzie dało się dojechać koleją. Do przewozu ludzi często wykorzystywano zwykłe ciężarówki, gdzie komfort i bezpieczeństwo podróży były delikatnie mówiąc nienajlepsze. W 1954 roku rozpoczęto w Zakładzie Budowy Nadwozi Samochodowych w Jelczu montaż tak zwanych "Stonek". W ciężarówce Star 20 zastąpiono skrzynę ładunkową puszką z oknami i fotelami;) Ta namiastka autobusu pozwalała zabrać 25 pasażerów. Nie było to zbyt dobre rozwiązanie, ale na pewno najszybsze w realizacji. W Jelczu powstały też protorypy nowych autobusuów, ale nie weszły one do produkcji seryjnej.
Skoro krajowe projekty nie zostały wdrożone to trzeba było zainteresować się ofertą zagraniczną. Tak też się stało i 6 grudnia 1958 roku (mikołajki) podpisano umowę z naszymi południowymi sąsiadami (Czechosłowacja) na produkcję autobusów Skoda 706RTO wyposażonych w nadwozie Karosa. Produkcję umiejscowiono w Jelczańskich Zakładach Samochodowych.
Autobus, który otrzymał nazwę Jelcz 043, mógł zabrać 52 pasażerów (42 fotele stałe i 10 składanych). Silnik umieszczony nad przednią osią, miał pojemność 11800 cm³, rozwijał moc 160 KM (117,6 kW) przy 1900 obr/min. Za pośrednictwem pięciobiegowej skrzynia przekładniowej oraz dwuczęściowego wału, napędzał oś tylną pojazdu. Tylny most oraz sztywną oś przednią zawieszono na resorach piórowych. Pojazd miał 10,8 metra długości, solidną ramową nitowaną konstrukcję, jego masa własna wynosiła 8700 kg i po obciążeniu 4000 kg mogł rozpędzić się do 85 km/h, spalając przy tym 25 litrów oleju napędowego na 100 km. Zastosowano gięte szyby przednie, ogumienie 11.00-20", bagażnik dachowy oraz półki na drobny bagaż zainstalowane nad oknami, możliwość ciągnięnia przyczepy z hamulcem.
W 1959 roku wyprodukowano pierwszych 20 Jelczy 043, w latach następnych produkcja wzrastała i rósł udział polskich części nadwozia. Ze względu na obły kształt nadwozia, autobus szybko zyskał miano "ogórka".
"Ogórki" cieszyły sie dobrą opinia wśród użytkowników, chętnie były kupowane przez PPKS (Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej), jednak na rynku, wciąż brakowało krajowego pojazdu, przeznaczonego do transportu ludzi w obrębie dużych miast. Niektóre PKMy (Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej) sprowadzały z Chechosłowacji miejskie wersje Skody - RTO-MEX. Nic nie stało na przeszkodzie, aby w roku 1963 rozpoczęto produkcję Jelcza Mex 272 - autobusu miejskiego. Mógł on zabrać 81 pasażerów (28 miejsc siedzących i 53 stojące), miał dwie pary drzwi otwieranych pneumatycznie, ulepszoną wentylację, zlikwidowano półki na bagaż, oraz bagażnik dachowy. Jego prędkość maksymalna została ograniczona do 60 km/h.

Jednak w największych miastach, również ta wersja autobusu miała niewystarczającą pojemność. Jelcz AP 02 to przegubowa odmiana Mexa, mierząca 17750 mm o masie własnej 12840kg.
Autobus ten mógł zabrać 154 pasażerów (34 miejsca siedzące i 120 stojących). Duży wkład we wprowadzenie tej odmiany do produkcji Miejskie Przedsiębiorstwo Autobusowe w Warszawie, gdzie z dwóch uszkodzonych (rozbitych) autobusów Skoda 706 RTO-MEX zbudowano w 1962 roku jeden przegubowy prototyp. Miejsce łączące dwa segmenty pojazdu, osłonięto z zewnątrz specjalnym płótnem, a we wnętrzu zainstalowano obrotową płytę i barierki. Pasażerowie mieli do dyspozycji trzy pary otwieranych pneumatycznie drzwi. Wykonano w sumie 22 sztuli prototypów MPA-62, a następnie wdrożono je do produkcji seryjnej, jako Jelcz Ap 02. Autobus zyskał sporą popularność w polskich miastach, pomimo swych niedoskonałości (duża średnica zawracania, zbyt słaby silnik, zanadto zachodzący na zakrętach tył pojazdu).

ciąg dalszy na następnej stronie...

1 | 2 | 3 | 4 | 5  
Tagi: autobusy Jelcz samochody polskie


Zobacz wszystkie komentarze... dodaj własny!
Ostatnie komentarze:

Dodał: ogór - 3.02.2007 / 20:03

gdzie się podziały tamte ogórki?

Dodał: Waldek - 14.09.2007 / 15:27

Dlaczego nie ma fotek innych wersji Jelcza??? a poza tym do "Ogórka" stosowana była bardzo często przyczepa osobowa - później często stosowana do transportu choćby w szkołach - że o wersji przegubowej nie wspomnę

Dodał: radek - 17.03.2008 / 16:05

Witam posiadam stary zegar z tego typu autobuso jeszcze nawet chodzi i chcialbym go sprzedac oto moj tel 0792401367 i adres: radek-82_24@o2.pl Pozdrawiam

Zobacz wszystkie komentarze... dodaj własny!
Wszystkie tagi: AC Cobra Auto Moto Show autobusy Autosan bazary ciężarówki ciągniki Custom Show CWS T-1 Dacia Dacia Logan Dniepr dniepr Fiat Fiat 125p Fiat 126p Fiat 127p GAD GAZ GAZ 21 GAZ 24 GAZ 3104 GAZ 3110 GAZ 3111 Harley Davidson HD Jaguar Jassie James Jelcz Junak K-750 k-750 kredyty samochodowe Lambretta Lotus Lublin M-72 m-72 MG mikrosamochody Mikrus Mini Mini Austin Mini Cooper Mini Morris Monster Garage motocykle motocykle polskie motocykle radzieckie muzea motoryzacji Nysa oldtimerbazar Otrębusy P80 Polonez premiery motoryzacyjne rajdy repliki samochody samochody amerykańskie samochody angielskie samochody ciężarowe samochody DDR samochody dostawcze samochody niemieckie samochody osobowe samochody polskie samochody radzieckie San skutery Smyk Star stare samochody Syrena targi targi motoryzacyjne Tarpan TATRA Muzeum Trabant Trabi Expo Ural ural Ursus Vespa Warszawa Wołga wystawy Zastava zloty zloty militarne zloty motocyklowe Żubr Żuk