8.04.2006    Autor: Krzysztof Konopacki    Komentarzy: 4    Strona 1/2

Autobus AUTOSAN

Po wykonaniu wielu prototypów i przeprowadzeniu serii niezbędnych badań, Sanocka Fabryka Autobusów uruchomiła pod koniec 1973 roku seryjną producję autobusu Autosan H9, w dwóch wersjach międzymiastowej i turystycznej. Nowe pojazdy, były o wiele nowocześniejsze od poprzedniej wersji SAN H100 i przede wszystkim dużo mniej podatne na korozję. Ostatni SAN H100 (numer 33273), opuścił fabrykę w dniu 27 lipca 1974.
Autorzy projektu, zostali wyróżnieni tytułem Mistrza Techniki Rzeszowszczyzny (1973) i I Nagrodą Zarządu Wojewódzkiego NOT (1974).
Produkowane modele, oznaczone były H9-03 (międzymiastowy) i H9-15 (turystyczny). Autobusy wyposażone były w silnik wysokoprężny typu 6C107, o mocy maksymalnej 138 KM (101,5 kW) przy 2600 obrotach na minutę, który pozwalał na rozpędzenie autobusu do 88 km/h.

Rok później, w IV kwartale 1975 roku do produkcji wdrożono miejską wersję Autosana H9, oznaczoną jako H9-33 albo H9-35 (z zależności czy silnik był typu 359-starachowicki czy 6C107-andrychowski). Do istotnych zmian należało wprowadzenie 24-ro voltowej instalacji elektrycznej, co miało na celu unifikację z osprzętem i wyposażeniem stosowanym w Jelczu PR100. Zainstalowano szerokie czteroskrzydłowe, sterowane pneumatycznie drzwi, umieszczone na zwisie przednim i tylnym, we wnętrzu zamontowano wiele poręczy i uchwytów. Zrezygnowano z bagażników umieszczonych pod podłogą, co pozwoliło na obniżenie jej poziomu. Zastosowano nowe, duż wydajniejsze ogrzewanie.

Z zewnątrz, miejską wersję wyróżniała równo przebiegająca linia dachu oraz specjalne miejsce na tablicę informacyjną (z numerem i kierunkiem) umieszczone nad przednią szybą.
Autosan H9-35, zdominował na wiele lat tabor w przedsiębiorstwach komunikacji w mniejszych miastach. Wersja H9-35, była znacznie mniej popularna.

W połowie roku 1977 wprowadzono szereg modernizacji z produkowanych autobusach. Przede wszystkim w układzie jezdnym, pochodzącym ze starachowickiej fabryki. Udoskonalono oś przednią oraz tylny most pojazdu, poprawiono układ hamulcow. W modelach H9-33/35 unowocześniono i usprawniono system ogrzewania oraz pneumatyczny mechanizm otwierania drzwi, zlikidowano również dodatkowe drzwi dla kierowcy. Rok później wprowadzono także nowy układ kierowniczy wraz z nowym kołem kierownicy.

Na początku 1980 roku, do produkcji trafił nowy międzymiastowy Autosan H9-21. Względem modelu H9-03 zwiększono rozstaw osi, a tym samym długość całego autobusu do 10 metrów, pojazd podwyższono też do 315 centymetrów. Nowy autobus, mógł przewieźć 51 pasażerów, w tym 39 na miejscach siedzących.
Jeśli chodzi o zmiany techniczne, to w silniku 6CT107 wprowadzono turbodoładowanie oznaczając go 6CT107/A3, zwiększyła się więc do 150 KM (110 kW) moc silnika. Z oferty wycofano modele z silnikiem 359.
Dzięki nowemu tłumikowi i izolacji akustycznej silnika, zmniejszył się poziom hałasu we wnętrzu. Ponadto wprowadzono hydrauliczne sterowanie sprzęgła.
Z widocznych zmian nadwozia, zlikwidowano okna na bocznych słupkach oraz dodatkowe szybki nad oknami, zwiększono objętości szyb bocznych, wprowadzono nowy system ogrzewania.

W tym samym roku, unowocześniono także turystyczną wersję, nadając jej oznaczenie H9-20. Autobus oferował 41 miejsc siedzących, na wygodnych lotniczych fotelach. Zmiany techniczne, były analogiczne jak w modelu H9-21.
Wersja miejska H9-35 nie "zasłużyła" na te udoskonalenia, z oferty zaś wycofano modele H9-03 i H9-15.

Lata osiemdziesiąte, były ciężkimi, nie tylko dla motoryzacji. Sanocka Fabryka Autobusów, w okresie tym do produkcji wprowadziła w 1984 roku 11-to metrowy model H10-11, autobus do komunikacji w strefie podmiejskiej.

ciąg dalszy na następnej stronie...

1 | 2  
Tagi: autobusy Autosan


Zobacz wszystkie komentarze... dodaj własny!
Ostatnie komentarze:

Dodał: obi wan kenobi - 4.03.2007 / 19:28

a po co Ci ona, mam takową

Dodał: Waldek - 14.09.2007 / 15:36

Pierwsze lata H-9 to epoka "nerwosana" odbierane w Sanoku autobusy niejednokrotnie miały poważne problemy z dotarciem do bazy PKS. Poza tym czego nie odnotował autor autobus ten miał, w razie wojny, pełnić rolę autobusu do przewozu rannych, klapa pod przednią szybą nie była niczym innym jak drogą podawania noszy do autobusu. W niektórych instrukcjach było to przedstawione, a PKS przerabiały ten temat kiedy miały dostarczyć autobusy na "ćwiczenia". Ta przednia klapa to była zmora. Zawsze ciągnęło przez nią zimno na nogi. A poza tym system ogrzewania był tak skonstruowany aby nic nie przeszkadzało w przypadku "wojskowego" wykorzystania autobusu. Późniejsza modyfikacja dopiero "wstawiła" nagrzewnice pod siedzenia, a przewody grzewcze do wnętrza autobusu. Wcześniej szły one pod autobusem co skutecznie chłodziło zimą wszelkie próby ogrzania pojazdu.

Dodał: Misio - 11.11.2008 / 00:10

Dla mnie to super autko, jak miałem jechać "ogórkiem" to prawie płakałem

Zobacz wszystkie komentarze... dodaj własny!
Wszystkie tagi: AC Cobra Auto Moto Show autobusy Autosan bazary ciężarówki ciągniki Custom Show CWS T-1 Dacia Dacia Logan Dniepr dniepr Fiat Fiat 125p Fiat 126p Fiat 127p GAD GAZ GAZ 21 GAZ 24 GAZ 3104 GAZ 3110 GAZ 3111 Harley Davidson HD Jaguar Jassie James Jelcz Junak K-750 k-750 kredyty samochodowe Lambretta Lotus Lublin M-72 m-72 MG mikrosamochody Mikrus Mini Mini Austin Mini Cooper Mini Morris Monster Garage motocykle motocykle polskie motocykle radzieckie muzea motoryzacji Nysa oldtimerbazar Otrębusy P80 Polonez premiery motoryzacyjne rajdy repliki samochody samochody amerykańskie samochody angielskie samochody ciężarowe samochody DDR samochody dostawcze samochody niemieckie samochody osobowe samochody polskie samochody radzieckie San skutery Smyk Star stare samochody Syrena targi targi motoryzacyjne Tarpan TATRA Muzeum Trabant Trabi Expo Ural ural Ursus Vespa Warszawa Wołga wystawy Zastava zloty zloty militarne zloty motocyklowe Żubr Żuk